Als kind al te volwassen: dit is parentificatie

Wat is parentificatie?

Parentificatie is een fancy woord voor iets wat eigenlijk heel simpel is: jij moest de ouder spelen, terwijl je gewoon kind mocht zijn. De rollen werden omgedraaid en ineens was jij verantwoordelijk voor dingen waar een kind helemaal niet mee bezig zou moeten zijn.

Er zijn twee soorten. Bij de ene moet je praktische dingen doen: koken, schoonmaken, boodschappen, zorgen voor je broertjes en zusjes. Bij de andere word je emotionele steunpilaar: je ouders gebruiken jou om hun hart bij te luchten, jij moet ze troosten, jij zit ertussen als ze ruzie hebben. En het vervelende? Jij koos daar niet voor. Kinderen willen van nature hun ouders helpen, maar bij parentificatie wordt die lieve eigenschap misbruikt.

Herken jij jezelf hierin?

Er zijn zeven verschillende vormen die parentificatie kan hebben. Check of je jezelf ergens in herkent:

Het doe-het-zelfkind: Jij werd constant bij anderen gedumpt omdat je ouders zo druk waren. Thuis moest je alles zelf doen en ook nog eens je broertjes en zusjes verzorgen. Exhausting.

Het gedresseerde kind: Jouw ouders hadden je hele leven al uitgestippeld. Je moest worden wie zij niet konden zijn. Whatever you do, het was nooit goed genoeg.

De plaatsvervangende partner: Na een scheiding werd jij opeens de emotionele partner van je ouder. Jij moest luisteren naar al hun problemen en ze troosten. Way too much voor een kind.

De verpleger: Jij zorgde voor een ouder met psychische problemen of een ziekte. Helpen is lief, maar niet als het veel te zwaar voor je wordt. Jouw ontwikkeling is ook belangrijk.

De bemiddelaar: Jij zat constant tussen je ruziënde ouders in. Of je probeerde hen juist weer bij elkaar te krijgen. Soms werd je zelfs als spion ingezet.

De boksbal: Sommige ouders gebruikten hun kind om al hun frustraties op los te laten. Ze reageerden overdreven op fouten of gebruikten manipulatie. Heel heftig en absoluut not okay.

De bliksemafleider: Jij voelde feilloos aan wanneer er spanning was. Dus ging je expres lastig doen, brutaal zijn, niet slapen, zodat je ouders van hun eigen problemen werden afgeleid. Jij offerden jezelf op voor hun relatie.

Waarom gebeurt dit?

Soms hebben ouders gewoon hun eigen struggles. Depressie, verslaving, een heftige scheiding, geldproblemen… Allemaal redenen waarom ze hun rol als ouder niet kunnen vervullen. En vaak zijn het juist de empathische, lieve kinderen die de kar gaan trekken. Ze voelen dat hun ouders het moeilijk hebben en willen helpen. Zo lief, maar zo schadelijk.

De gevolgen? Best heftig eigenlijk

Te vroeg volwassen worden heeft impact. Logisch ook, want je brein was daar gewoon nog niet klaar voor. Je had misschien minder tijd om te spelen of vriendjes te maken. Daardoor heb je mogelijk ook minder zelfvertrouwen ontwikkeld.

Later kun je te maken krijgen met somberheid, stress, en het gevoel dat je altijd voor anderen moet zorgen. Veel mensen die dit hebben meegemaakt worstelen met codependentie, je cijfert jezelf weg voor anderen en voelt je alleen waardevol als iemand je nodig heeft. Door een gebrek aan grenzen kan je chronische stress of burn-out ontwikkelen. Herkenbaar? Dit zijn logische gevolgen van een situatie waar je veel te jong véél te veel moest dragen.

Not all bad

Oké, even een lichtpuntje! Sommige mensen die als kind veel verantwoordelijkheden hadden, blijken als volwassene juist sterker in hun schoenen te staan. Ze hebben meer veerkracht en kunnen beter met stress omgaan.

Maar dat hangt wel af van welke verantwoordelijkheden je had. Praktische taken (klusjes) zijn minder schadelijk dan emotionele taken (je ouders troosten). En een hechte band met je broertjes en zusjes helpt ook.

Hoe kom je hier vanaf?

Het belangrijkste is beseffen dat wat je als kind hebt meegemaakt niet normaal was. Het was niet jouw taak. Hier zijn een paar tips:

1. Sta stil bij je kindertijd

Begrijp waarom je nu bepaalde keuzes maakt. Confronterend? Yup. Maar ook essentieel.

2. Het is niet jouw schuld

Als kind deed je wat nodig was om te overleven. Dat is geen fout, maar een overlevingsmechanisme.

3. Geef ruimte aan je eigen gevoelens

Je hebt vast geleerd om je emoties weg te drukken. Time to feel what you need.

4. Zoek hulp

Therapie kan echt helpen om patronen te doorbreken. Je hoeft dit niet alleen te doen!

Jij verdient beter

Als je jezelf herkent in dit verhaal: je verdient het om voor jezelf te zorgen. Je verdient het om je eigen behoeften serieus te nemen. En je verdient het om niet altijd sterk te hoeven zijn.

Deze cyclus is te doorbreken. Met therapie, zelfreflectie en heel veel zelfliefde kun je leren om gezonde grenzen te stellen en je eigen leven te leiden. Je bent meer dan de rol die je als kind moest spelen. It’s time to be you. Lees ook: Echte zussenliefde: deze dingen kan je alleen doen als je een zus hebt