Existential crisis op TikTok? Dit is waarom iedereen ermee bezig is

Dat is geen nieuw idee. Filosoof Jean-Paul Sartre stelde die vraag al in de jaren ’40. En zijn antwoord? Confronterend, maar ook stiekem best empowering.

Existentialisme? Whats that?

Existentialisme komt van het Latijnse existentia: bestaan. Kort door de bocht: het gaat erom dat jij zelf de betekenis van je leven moet uitvinden. Sartre zei het zo: het bestaan gaat vóór de essentie. In normale mensentaal: je wordt niet geboren met een vaste identiteit of een doel. Jij maakt jezelf en je doet dat elke dag opnieuw.

Dus ja… ook met keuzes die niemand ziet. Zoals dat TikTok-filmpje kijken in plaats van je tentamen leren of die ene danstrend mee doen waar je je eigenlijk te oud voor voelt. Ook wanneer je toch dat ene filter gebruikt waar je je hele gezicht egaal maakt voor een “soft girl look”… Existentialisme in actie, baby.

TikTok het nieuwe extentialisme

Nu wordt het interessant. Want sociale media, en TikTok in het bijzonder, zijn eigenlijk een soort existentialistische speeltuin. Wij gebruiken platforms als TikTok, Instagram en YouTube om te experimenteren met wie we zijn en wie we willen zijn. Jij post iets en mensen kunnen daarop reageren. Daarmee leer je wat wel en niet past bij wie jij wil zijn.

Het is eigenlijk precies wat Sartre bedoelde: jij definieert jezelf door je keuzes en je acties. Niet andersom. Alleen had hij waarschijnlijk nooit gedacht dat “existentiële zelfontplooiing” een dansvideo voor TikTok kon zijn.

Vrijheid?

Sartre waarschuwde: vrijheid klinkt fantastisch, maar is ook een zware verantwoordelijkheid. Jij bent verantwoordelijk voor je eigen identiteit, je geluk, je zin in het leven… en er is niemand anders om de schuld te geven als het niet lukt. Hallo, existentiale angst! Klinkt bekend als je op zondagavond je laatste likes checkt en je voelt je ineens… een beetje verloren.

Simone de Beauvoir, Sartres partner én een briljante filosoof voegde hier iets belangrijks aan toe. Ze benadrukte dat niet iedereen dezelfde vrijheid heeft om zichzelf te definiëren. Vrouwen, zei ze, worden al eeuwenlang gedefinieerd door anderen. Door de maatschappij en dan vooral door mannen en verwachtingen.

Herkenbaar? Die druk om op TikTok een bepaald soort leven te leiden: that girl, soft life, clean aesthetic… De Beauvoir zou zeggen: scroll bewust, girl. Laat dat algoritme niet bepalen wie jij bent. En ik kan het niet mooier zeggen: je mag ook gewoon je chaotische zelf laten zien. Die mag er ook gewoon zijn.

Wie ben jij als niemand kijkt?

Existentialisme is eigenlijk gewoon een heel chique manier om te zeggen: jij bent de schrijver van jouw eigen verhaal. Geen enkele filosoof en geen enkel algoritme bepaalt wie jij bent. Dat doe jij zelf, met je keuzes, je acties, je meningen en ja, ook met wat je post.

Maar stel je even voor: wat gebeurt er als niemand kijkt? Ben jij nog steeds die clean girl die haar koffie slow-motion inschenkt? Is je kamer ook zo netjes als je geen video’s opneemt? Sartre zou zeggen: je bent nog steeds verantwoordelijk voor jezelf, ook als niemand het ziet. Scroll je constant door andermans feed, dan leer je vooral wát anderen leuk vinden. Maar wie ben jij als je je telefoon weglegt en niemand je beoordeelt? Dat is pas existentialisme in actie…

En als dat een beetje overwhelming klinkt? Geen paniek. Sartre was zelf ook niet altijd even zeker van zichzelf.

Lees ook: Dit zijn de 11 leukste TikTok dansjes van dit moment