Hoe ziet ADHD eruit bij vrouwen? ‘Mijn hoofd voelt eigenlijk als Utrecht Centraal’
Het is vandaag 14 oktober: Wereld ADHD bij Vrouwen Dag! Een datum die zó ontzettend belangrijk is en veel meer aandacht verdient. Want als we aan ADHD denken, zien we vaak nog steeds dat ontzettend drukke kind voor ons dat door het klaslokaal stuiterde. Maar wist je dat dit beeld bij jonge vrouwen meestal totaal niet klopt? Waar mannen hun onrust vaker naar buiten richten, speelt ADHD bij vrouwen zich juist af in de binnenwereld. Om te ontdekken hoe die innerlijke chaos precies voelt, dook de Girlscene-redactie in het verhaal van drie lezers.
Wat is ADHD?
Maar wat houdt ADHD nu eigenlijk precies in, en waarom hebben we dat verouderde beeld zo diep in ons hoofd zitten? ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) is een neurobiologische stoornis waarbij de informatieverwerking in je brein net even anders werkt doordat neurotransmitters zoals dopamine minder makkelijk worden getransporteerd.
Wetenschappelijk onderzoek van de Hersenstichting laat zien dat het stereotype beeld van de fysieke ‘stuiterbal’ vooral is ontstaan doordat historische diagnostische criteria gebaseerd waren op het gedrag van jonge jongens. Bij vrouwen uit ADHD zich juist veel vaker in de inattentieve vorm (vroeger ook wel ADD genoemd) of door een diepgewortelde neiging tot ‘maskeren’. Omdat jonge meiden op de basisschool vaak erg hun best doen om sociaal te passen en prima cijfers halen, blijft het mentaal overcompenseren en de constante ruis in hun hoofd jarenlang onopgemerkt!
Het onverwachte herkenningsmoment
Daardoor valt de diagnose zelden in de kindertijd. De echte herkenning komt pas later, wanneer het leven drukker wordt en de balletjes niet meer hoog te houden zijn. Speciaal daarom gingen we in gesprek over de belevingswereld van drie jonge vrouwen met ADHD: Femke, Quinty en Melanie. Hun verhalen laten precies zien hoe die innerlijke chaos voelt, wat het fenomeen ‘maskeren’ met je energie doet, én hoeveel kracht er schuilgaat achter een diagnose.
Bij Femke kwam die doorbraak uit een wel heel onverwachte hoek: de rijschool. “Ik had al drie verschillende instructeurs versleten en ik bleef maar zakken”, vertelt ze. “Tot mijn rijinstructrice ineens vroeg: ‘Heb jij niet ADHD?’ In eerste instantie voelde dat als een belediging, maar het was een enorme eye-opener. Ik probeerde braaf alle feedback te leren, maar op de weg lukte het me simpelweg niet om tegelijk te kijken, te schakelen en me niet te laten afleiden. Het volgen van rijlessen was achteraf echt een ADHD-nachtmerrie.” Toen ze op haar twintigste de officiële diagnose kreeg na een test die haar afleidbaarheid testte, voelde dat enorm bevrijdend.
Voor Melanie waren het juist herkenbare video’s op social media over de vrouwelijke kant van ADHD die de puzzelstukjes op hun plek lieten vallen! “Ik herkende mezelf er zo erg in dat mijn vrouw meteen zei: ‘Ja! Dit moet je laten testen.’ In augustus 2024 kreeg ik op mijn 31e de diagnose. Dat bracht enorme opluchting én antwoorden over waarom dingen vroeger zo gingen.”
Utrecht Centraal in je hoofd
Als je aan de buitenkant niks aan deze drie meiden ziet, hoe voelt zo’n ADHD-brein dan aan de binnenkant? “Mijn hoofd voelt eigenlijk als Utrecht Centraal”, legt Femke uit. “Overal lopen reizigers met haast, overal gebeurt iets tegelijk en op sommige sporen zijn werkzaamheden. Als je niet oplet, bots je tegen elkaar op.”
Quinty omschrijft het alsof de ‘manager’ in haar brein prikkels niet goed doorverwijst naar de juiste plek: “Mijn hoofd staat werkelijk nooit uit. Soms voelt het als een Efteling on steroids, wat vooral lastig is als je wil gaan slapen. Ook mijn emoties zijn extreem: als ik blij ben, ben ik té blij, en als ik verdrietig ben, ben ik ontroostbaar.”
Dat enorme contrast tussen de rustige buitenkant en de innerlijke chaos vraagt bizar veel energie. Om mee te komen met de rest van de wereld, ontwikkelen veel meiden onbewust een ‘masker’: ze overcompenseren om georganiseerd, rustig en gecontroleerd over te komen. Dat het thuisfront vaak de rekening betaalt voor dat dagelijkse toneelstuk, weet Melanie als geen ander. “Als je de hele dag op je werk bezig bent geweest en je ploft neer op de bank, stop je met maskeren”, vertelt ze eerlijk. “Mijn vrouw krijgt dan de oververmoeide, chagrijnige Mel thuis. Pas als ik bij vrienden ben die me door en door kennen, kan ik de druk van de ketel halen en helemaal mezelf zijn.”
Invloed op dagelijks leven
Die constante ruis in het hoofd heeft niet alleen invloed op je emoties, maar ook heel praktisch op het huishouden en je dagelijkse routines. Dingen vergeten, spullen kwijtraken of simpelweg ‘bevriezen’ bij een simpele taak hoort er helaas bij.
Femke wordt door haar vriend inmiddels liefkozend ‘Lompelina’ genoemd omdat ze overal tegenaan botst en continu spullen verliest. “Mijn portemonnee heeft weleens midden op het spoor gelegen! In een paar jaar tijd ben ik al zes OV-chipkaarten én mijn net behaalde hardloopmedaille kwijtgeraakt. Mijn ultieme lifesaver? AirTags op werkelijk álles wat ik bezit. En ik heb geaccepteerd dat ik geen persoon ben voor duur spul: ik koop gewoon vier goedkope oortjes bij de Action in plaats van dure AirPods.”
Ook Quinty herkent de beruchte ‘ADHD-freeze’ in het huishouden: “Ik wil de afwas wel doen en weet dat het moet, maar het lukt me soms gewoon niet om eraan te beginnen. Een hack die voor mij werkt, is een timer zetten op één uur. Onder tijdsdruk ben ik het meest productief!”
Een superkracht in vermomming
Ondanks de dagelijkse hobbels en het hardnekkige misverstand uit de omgeving (“we hebben toch allemaal wel een beetje ADHD?”), zien de meiden hun brein absoluut niet alleen als een obstakel. Zodra je leert omgaan met de gebruiksaanwijzing, verandert ADHD namelijk in een reeks indrukwekkende kwaliteiten.
Zo zet Quinty haar sky-high empathie en vermogen tot out-of-the-box denken dagelijks in bij haar werk als verpleegkundige. Melanie gebruikt haar creativiteit en hyperfocus om grote evenementen zoals Pride Haarlem te organiseren. En Femke? Die verveelt zich dankzij haar spontane brein werkelijk nooit: “Als ik in een hyperfocus zit, verzin ik de leukste projecten. Van het wrappen van een IKEA-meubel tot het maken van mijn eigen kleding.”
Laat het hokje je bevrijden
Wat de meiden tot slot willen meegeven aan iedereen die herkenning zoekt of twijfelt over haar eigen situatie? Stap naar de huisarts en laat de angst voor een stempel varen.
“Het hokje ADHD heeft mij juist meer vrijheid gegeven om te ontdekken wie ik ben en waar ik energie van krijg”, besluit Femke. “Het was een enorme verademing om te kunnen denken: zie je wel, ik ben echt niet gek. Er is gewoon een duidelijke reden waarom dingen mij anders afgaan.”
Lees ook: Hoe houd je van iemand zonder jezelf te verliezen?