De dag dat je je bankapp wél opent
Dameni opent haar bankapp het liefst zo min mogelijk. Er is één uitzondering, vertelde ze, en dat is de dag waarop haar studiefinanciering binnenkomt. Ik herkende het meteen. Die ene dag in de maand voelt je rekening als een cadeautje, en de rest van de tijd kijk je er met half dichtgeknepen ogen naar.
Want tussen die dagen zitten de momenten waarop je nee moet zeggen tegen dingen die je eigenlijk graag wilt. Dameni werd laatst door een vriendin uitgenodigd voor een etentje in een chic restaurant, zo’n avond waarvoor je je mooi aankleedt en een wijntje bestelt. Ze heeft afgezegd, omdat het die maand niet in haar budget paste. Bij mij gaat het meestal subtieler. Met één vriendin eet ik heel vaak sushi, en soms hoor ik mezelf voorzichtig voorstellen of het deze keer ook de Mac kan worden. Of een frietje bij de FEBO…
Wat is friendsflation?
Er bestaat inmiddels een woord voor: friendsflation. Afspreken met vrienden wordt steeds duurder, van de havercappuccino die je ‘even snel’ samen drinkt tot de Tikkie voor het verjaardagscadeau van je buurmeisje. Het verschil voel je vooral in een vriendengroep waar de een al een vaste baan heeft en de ander nog studeert. Zolang niemand iets plant, merk je er weinig van, maar zodra er een uitje in de groepsapp verschijnt, wordt die ongelijkheid ineens heel zichtbaar.
Bekijk hieronder de podcastaflevering van Bankzaken
Dameni is daar in haar vriendengroep best open over. Als iemand zegt dat het door geld niet lukt, heeft iedereen er begrip voor, omdat ze het allemaal kennen. Lastiger wordt het als iemand één-op-één iets met haar wil plannen. Dan gaat ze toch en zit ze daarna krap, of ze zegt af en baalt ervan.
Een buffer, maar waarvan dan?
Het zijn bij mij lang niet altijd de leuke dingen die mijn rekening leegtrekken, helaas. Die kapotte bril kwam niet op een handig moment, en dat doen zulke uitgaven nooit. Want binnenkort wordt het december, met cadeautjes, etentjes en plannen voor oud en nieuw… en dan sta ik dus met lege handen te kijken naar de gezelligste etalages. Ik weet heus dat je voor zoiets een buffer hoort te hebben. Alleen moet je die buffer dan wel eerst kunnen opbouwen, en dat lukt slecht als de maand al opraakt voordat de volgende begint.
Dameni probeert het op haar eigen manier. Ze zet al haar geld op haar spaarrekening en haalt er pas iets af als ze iets moet betalen, wat in de praktijk bijna dagelijks gebeurt. In periodes waarin ze meer heeft gewerkt, ziet ze het bedrag groeien. Een paar weken later is het weer weg, en als je haar vraagt waar het gebleven is, heeft ze geen idee. Boodschappen, een avond uit? “Het verdwijnt gewoon”, zeiden we allebei, bijna tegelijk!
Lees ook: Help, ik ben blut! Zo overleef je het met (bijna) geen geld
Zevenhonderd euro voor één kies
Over haar studieschuld denkt Dameni liever niet na. Zodra ze dat wel doet, krijgt ze stress, want het is een flink bedrag en ze vraagt zich af of ze daardoor later nog een huis kan kopen. Ik wilde weten wanneer zo’n ‘dat zie ik later wel’ omslaat in echte zorgen, en toen vertelde ze het verhaal dat ik al van haar kende.
Ze had al heel lang last van een kies, totdat een wortelkanaalbehandeling onvermijdelijk werd. “Dat was gewoon 700 euro”, zei ze. In dezelfde periode kreeg ze de rekening voor haar afvalstoffenheffing en waterschapsbelasting, over twee jaar tegelijk. Ze had kwijtschelding aangevraagd, maar die werd afgewezen, terwijl ze student is, geen vast inkomen heeft en al een studieschuld draagt. Het geld stond simpelweg niet op haar rekening. Dat was het moment waarop het geen grapje meer was, maar echte, flinke stress.
Ze heeft het opgelost met een betalingsregeling bij de tandarts, waardoor ze de rekening in maandelijkse delen afbetaalt. Daar is ze nog steeds mee bezig. Ze noemt het zelf een privilege dat ze lieve ouders heeft, bij wie ze af en toe even wat kan lenen. Dat voorrecht heeft alleen lang niet iedereen.
Wiskunde wel, DUO niet
Hoe langer we praatten, hoe duidelijker werd hoe weinig iemand ons hierover heeft uitgelegd. Op school leer je over wiskunde en biologie, maar niet wat een studieschuld betekent, hoe je DUO afbetaalt of hoe je belastingaangifte doet. Daarna ga je studeren, heb je geld nodig en leen je het. In het eerste studiejaar zagen we om ons heen iedereen het maximale bedrag lenen, en nu vraagt een deel van die studenten zich af of dat wel zo’n goed idee was. Hoe weet je of je zoiets kunt terugbetalen als je nog niet eens weet wat je op je dertigste wilt doen?
Ook ik reken me nog weleens rijk. In mijn hoofd gaat er huur min huurtoeslag van mijn rekening af. Alleen werkt het zo niet: de toeslag wordt apart gestort, en daarna wordt het volledige huurbedrag afgeschreven. Tel daar water, warmte en stroom bij op, die ik in mijn hoofd steeds vergeet, en je snapt waarom ik soms in mijn app kijk en denk: waarom sta ik ineens een paar honderd euro in de min?
‘Ik dacht dat ik de enige was’
Veel mensen plakken er dan een label op: ik ben gewoon slecht met geld, of ik heb een shopprobleem. Ik deed dat zelf ook. Terwijl het meestal begint bij iets veel kleiners, zoals het overzicht kwijtraken en niet meer weten waar je geld naartoe gaat. En dat gevoel delen we met veel meer mensen dan je zou denken. Uit onderzoek van het Nibud uit 2026 blijkt dat 54 procent van de 18- tot 30-jarigen moeite heeft met rondkomen, terwijl dat twee jaar eerder nog 40 procent was. Meer dan de helft van je leeftijdsgenoten zit dus in hetzelfde schuitje, ook al vertelt bijna niemand het je.
Daarom zijn we deze serie begonnen. We willen bij Girlscene dat het normaal wordt om aan tafel met vriendinnen te zeggen dat je ergens geen geld voor hebt, zonder dat het voelt als een erge confession. De vraag die na ons gesprek bleef hangen, is waar je eigenlijk begint als je wél iets wilt veranderen. Die leggen we in de volgende aflevering voor aan een expert.
Wil je daar niet op wachten? Bij Geldfit kun je gratis en anoniem terecht met elke vraag over geld, ook als het nog lang geen groot probleem is. Dat kan via WhatsApp, via de chat op geldfit.nl of telefonisch via 0800-8115.
In samenwerking met Rijksoverheid.
