Je ligt in een heerlijk hotelbed op vakantie. Frisse lakens, even geen wekker die vroeg afgaat. En toch... lig je uren wakker. Super frustrerend! Maar wist je dat dit niet alleen bij jou gebeurt? Heel veel mensen hebben hier last van. Het heeft zelfs een naam: het first-night effect.
Waarom slaap je slechter op een nieuwe plek?
Zodra jij niet in je gewone bed slaapt, maar op een nieuwe plek, blijft je brein extra alert. Onbewust gaat het in een soort beveiligingsstand. Je brein ziet een nieuwe, onbekende omgeving als iets dat veel risico’s met zich meebrengt. Dat komt nog van vroeger; toen was het namelijk heel handig. In een onbekende omgeving kon gevaar op de loer liggen. Door nét iets minder diep te slapen, bleef je sneller wakker bij onverwachte geluiden. Functioneel dus, maar tegenwoordig wat minder fijn als je gewoon wil uitslapen op vakantie.
Wat gebeurt er in je hersenen?
In een onderzoek, uitgevoerd door Japanse wetenschappers, ontdekten ze bij muizen welk hersengebied mogelijk verantwoordelijk is voor dit effect. Ze ontdekten dat zodra een muis in een nieuwe omgeving terechtkomt, bepaalde cellen in de zogenoemde uitgebreide amygdala actief worden.
Die cellen geven een stofje af, genaamd neurotensine, dat andere hersengebieden stimuleert om langer wakker en alert te blijven. Met andere woorden: het brein zegt eigenlijk “je moet nu even opletten”.
Om te testen of deze cellen echt de boosdoeners waren, schakelden onderzoekers ze uit. Wat bleek? De muizen vielen sneller in slaap, zelfs in een nieuw hok. Werden de cellen juist geactiveerd, dan bleven ze langer wakker. Bizar, hè?
En hoe zit dat dan bij mensen?
Grote kans dat jij je nu afvraagt: hebben wij dit systeem ook? Er zijn zeker sterke aanwijzingen dat mensen een vergelijkbaar hersengebied hebben. Als we kijken naar apen, waar we van afstammen, dan zien we dat dit gebied daar ook voorkomt. Dat maakt het aannemelijk dat wij een soortgelijk waaksysteem hebben.
Of dit systeem bij mensen écht verantwoordelijk is voor het first-night effect (FNE), weten onderzoekers nog niet zeker. Maar het onderzoek laat wel zien welke hersensystemen ons brein extra alert maken op nieuwe plekken.
Dus… het ligt niet aan jou
Kun jij nooit goed slapen bij een sleepover, hotel of nieuwe kamer? Dan is dat waarschijnlijk gewoon je brein dat probeert je te beschermen. Niet omdat er gevaar is, maar omdat je hersenen nog niet weten dat het veilig is. Best lief eigenlijk! Lees ook: Dit gebeurt er als je een kiwi eet voordat je gaat slapen
Bron: ntr: wetenschap
Must reads
