Waarom volgens onderzoek een simpel praatje jouw dag (en die van een ander) kan veranderen
Wanneer was de laatste keer dat je spontaan een praatje maakte met iemand die je niet kende? Grote kans dat je daar even over moet nadenken. En precies dát is waar de nieuwe campagne van SIRE over gaat. Na campagnes als #DOESLIEF vraagt de maatschappelijke campagneorganisatie nu aandacht voor iets verrassend simpels: 'Een praatje maakt je dag'. Uit onderzoek blijkt namelijk dat we daar stiekem veel meer behoefte aan hebben dan we denken. Daarom spraken wij met Lucy van der Helm van SIRE over waarom we het maken van een praatje tegenwoordig zo spannend vinden én hoe we daar verandering in kunnen brengen.
We willen het eigenlijk wel
Dat we steeds minder met onbekenden praten, is geen gevoel, maar een feit. Uit onderzoek van SIRE blijkt dat 1,4 miljoen Nederlanders nooit zomaar een praatje maken. Best opvallend, want tegelijkertijd geeft 88% van de Nederlanders aan juist behoefte te hebben aan zo’n spontaan gesprek. De groep die het vooral erg lastig vindt? Jongeren. “56% van de jongeren zou graag vaker een spontaan praatje maken, maar durft het niet,” vertelt Lucy. “En meer dan de helft gebruikt zelfs de telefoon om oogcontact te vermijden.” Herkenbaar? Wij betrapten onszelf ook even.
Onze smartphone is een soort sociaal schild geworden
Maar hoe komt het eigenlijk dat een simpel gesprek tegenwoordig zo spannend voelt? Volgens Lucy speelt onze telefoon daarin een grote rol. ”We zitten tegenwoordig veel op onze smartphone en bouwen als het ware een digitale muur op. Kijk maar eens om je heen. Iedereen kijkt naar zijn scherm en velen lijken geen oog meer te hebben voor de ander. De smartphone fungeert als een sociaal schild: hij straalt uit ‘ik ben bezet’, waardoor de drempel voor iemand anders om je aan te spreken veel hoger wordt.”
Daarnaast hebben we onbekenden simpelweg minder nodig dan vroeger. ”Waar je vroeger de weg vroeg, een conducteur aansprak of een praatje maakte bij de kassa, regelen we nu bijna alles via een scherm.” En dat heeft ongemerkt best veel invloed op hoe we met elkaar omgaan.
We denken dat niemand erop zit te wachten…
”Veel mensen denken dat anderen liever met rust gelaten worden. Dat is een misvatting. Uit ons onderzoek blijkt juist dat 88% behoefte heeft aan een praatje. Bovendien ervaart het overgrote deel zo’n spontaan gesprek achteraf als leuk en krijgt er positieve energie van”, legt Lucy uit. Het ongemak zit dus vooral vóór het gesprek. ”We zijn bang om afgewezen te worden of denken dat iemand ons raar vindt. Daardoor beginnen we het gesprek maar helemaal niet.” En dat is zonde.
Een praatje maakt écht je dag
Een kort gesprek lijkt misschien onbelangrijk, maar de impact blijkt verrassend groot. Zo geeft 68% van de jongeren aan zich minder eenzaam te voelen na een spontaan praatje. Lucy merkt dat ook zelf. ”Ik zwem regelmatig ‘s ochtends vroeg in open water. Op een ochtend kwam ik een man tegen die blikjes aan het verzamelen was. Hij keek wat verwilderd om zich heen en ik merkte dat ik alert werd. Toch besloot ik hem gedag te zeggen en vroeg ik: ‘Lukt het een beetje met de blikjes vandaag?’ Het gesprek duurde misschien nog geen minuut, maar je zag hem zichtbaar ontspannen. Hij voelde zich gezien en ik liep zelf ook met een goed gevoel verder. Dat is precies wat we met deze campagne willen laten zien: een praatje maakt je dag.”
Maar… waar begin je dan?
Goed nieuws: volgens Lucy hoef je echt geen urenlang diep gesprek te voeren. Sterker nog, een simpele opmerking is vaak al genoeg. ”Denk aan iets heel kleins”, vertelt ze. ”Je staat samen op de bus te wachten en zegt: ‘We hebben wel geluk met het weer vandaag.’ Of je staat in een lange rij en merkt op: ‘Zo, dat schiet niet echt op hè?’” Ook een compliment werkt volgens haar verrassend goed. ”Zeg bijvoorbeeld: ‘Wat een leuke hond!’ of begin gewoon met een vriendelijke ‘Hoi’. Dat is vaak al voldoende.”
De belangrijkste tip? Niet te veel nadenken. ”Probeer het gewoon eens. De meeste mensen vinden het juist ontzettend leuk als iemand anders het initiatief neemt. Je doet de ander vaak een groter plezier dan je denkt.” Vind je dat nog steeds spannend? Dan tipt Lucy de app Praatje. Die hoort niet bij de SIRE-campagne, maar helpt je stap voor stap om makkelijker contact te maken met onbekenden.
Een kleine moeite, een groot verschil
Misschien is dat uiteindelijk wel de mooiste boodschap van de campagne. We hoeven niet ineens met iedereen een halfuur te praten. Soms is een glimlach, een compliment of een simpele ”Goedemorgen!” al genoeg om iemands dag nét een beetje leuker te maken. En wie weet… wordt die van jou er stiekem ook een stuk gezelliger van. Lees ook: Waarom ‘saaie’ koetjes-en-kalfjesgesprekken stiekem héél goed voor je zijn
