Déze oude filosofie kan jouw kijk op het leven compleet veranderen

Memento Mori

Klinkt niet bepaald als een gezellige selfcare-tip. Maar plot twist: juist voor Gen Z kan deze eeuwenoude gedachte verrassend bevrijdend zijn.

Want nee, memento mori betekent niet dat je de hele dag dramatisch aan de dood moet denken. Het betekent eerder: je tijd is niet oneindig, dus waar geef je die eigenlijk aan uit? En laten we eerlijk zijn: in een generatie die leeft tussen algoritmes, vergelijking en prestatiedruk is dat best een goede vraag voor ons.

Gen Z weet heus wel dat social media niet helemaal lekker is

Wat interessant is aan Gen Z is dat we geen naïeve generatie zijn. We weten dat social media niet alleen maar gezelligheid, outfitinspiratie en leuke kattenvideo’s is. Onder Amerikaanse tieners blijkt dat bijna de helft social media vooral negatief vindt voor mensen van hun eigen leeftijd. Tegelijk zegt maar een veel kleinere groep dat die platforms henzelf echt schaden. Typisch toch?

Iedereen ziet dus dat het systeem negatieve gevolgen heeft, maar bijna niemand denkt dat hij er zelf écht middenin zit. Alsof het algoritme vooral slecht is voor “de ander”.

Tegelijk is het ook niet zo simpel als: phone bad, natuur good. Diezelfde jongeren zeggen óók dat social media hen dichter bij vrienden brengt en een plek geeft om creatief te zijn. Het is dus niet alleen vergif. Het is ook verbinding, expressie, support en soms zelfs een soort dagboek. Precies daarom is memento mori hier zo interessant. Het vraagt niet meteen of je je telefoon van een gebouw wilt smijten. Het vraagt iets ongemakkelijkers: is dit hoe jij je beperkte tijd wíl besteden?

Memento mori: tough love

Memento mori is in de kern gewoon een reality check. Uit ondezoek blijkt dat door bewust bezig te zijn met stervelijkheid zou je je leven ineens een stuk scherper zien. Omdat irrelevante ruis opeens… nou ja, behoorlijk irrelevánt voelt.

Als je echt beseft dat je tijd eindig is, verschuift de vraag. En denk je niet meer alleen: hoe krijg ik alles gedaan? Je gaat eerder denken: wat is eigenlijk de moeite waard? En dat is nogal wat in een tijd waarin Gen Z continu het gevoel krijgt dat alles geoptimaliseerd moet worden. Memento mori gooit daar een vrij harde, maar ook rustige waarheid doorheen: je hoeft niet alles te maximaliseren. Je moet vooral kiezen.

De echte Gen Z-crisis is misschien geen luiheid, maar versnippering

Er wordt vaak gedaan alsof jonge mensen vooral ongemotiveerd of snel afgeleid zijn. Maar misschien is het probleem niet een gebrek aan ambitie. Misschien is het vooral een gebrek aan onverdeelde aandacht.

Gen Z groeit op in een wereld waar alles tegelijk binnenkomt. Meningen, trends, groepsapps, studiepaniek, beautystandaarden, carrièretips, nieuws, relatiecontent, en de hoogtepunten van mensen die toevallig net een veel beter leven lijken te hebben dan jij.

Veel jongeren noemen de impact van social media op henzelf “neutraal”, terwijl tegelijk grote groepen zeggen dat hun slaap, productiviteit en mentale gezondheid eronder lijden. Dat zegt best veel. Misschien voelt iets “neutraal” zodra het zo normaal is geworden dat je niet eens meer merkt hoeveel energie het van je vraagt.

En hier wordt memento mori bijna rebels. Want als je onthoudt dat je leven eindig is, ga je anders kijken naar aandacht. Aandacht wordt iets wat je niet meer eindeloos kunt weggeven aan appjes en likes. Want jou aandacht is kostbaar.

De pressure is real

En laten we eerlijk zijn: voor jonge vrouwen is die online dubbelheid vaak nog intenser. Uit het onderzoek blijkt dat meisjes vaker dan jongens zeggen dat social media hun mentale gezondheid schaadt. Ook rapporteren ze vaker negatieve effecten op slaap en zelfvertrouwen.

Dat is niet niks. Zeker niet in een cultuur waarin meiden nog steeds op duizend manieren tegelijk “iets” moeten zijn. Mooi, slim, grappig, relaxed, ambitieus, emotioneel ontwikkeld, sociaal succesvol en het liefst ook dit alles nog moeiteloos.

Het lastige is: social media is voor meiden óók vaak een plek van herkenning. Dus nee, het is niet zwart-wit. Juist dat maakt het zo vermoeiend. Het is niet alleen toxic, maar ook niet alleen leuk. Het is een plek waar je jezelf kunt vinden en verliezen.

We leven niet voor later

Misschien is dat wel de grootste les van memento mori voor Gen Z. Deze generatie leeft vaak met het gevoel dat het echte leven straks pas begint. Als je klaar bent met studeren en je acne verdwenen is. Of als je minder onzeker bent en die ene baan krijgt.

Maar dat moment komt natuurlijk nooit helemaal. Er is altijd weer een nieuwe versie van jezelf die zogenaamd nóg beter, mooier, rustiger of succesvoller moet zijn. En ondertussen gaat het leven gewoon door.

Hoe wil je herinnerd worden?

Want als het leven dan inderdaad echt eindig is, hoe wil je dan herinnerd worden? Vaak is dat niet als “degene met het perfecte cv” of “dat meisje dat haar leven extreem goed op orde had”. Je wilt liever herinnerd worden als moedig en lief. Of als iemand die er altijd was en een fijne sfeer mee bracht. Dat is bijna anti-algoritmisch, en misschien juist daarom zo sterk.

Want voor een generatie die opgroeit tussen likes, views, rankinglijstjes en continue zichtbaarheid is dit een radicale verschuiving. De vraag wordt niet meer: maak ik genoeg indruk? De vraag wordt: wat laat ik achter?

Wat memento mori concreet kan betekenen voor Gen Z

Heel leuk, filosofie en zo, maar wat heb je daar verder aan? Memento mori kan voor Gen Z bijvoorbeeld concreet betekenen:

• Dat niet elk appje, conflict of vaag online moment jouw volledige aandacht verdient.
• Je hoeft niet te wachten tot je “perfect” bent om te beginnen met genieten van je leven.
• Je aandacht is kostbaar.
• Dat een goed leven waarschijnlijk minder draait om hoe indrukwekkend het eruitziet, en meer om hoe echt het voelt.

Leef in het nu

Dus nee, dit is geen oproep om al je socials in één dramatische bui te verwijderen en in een hutje op de hei te gaan wonen. Zie het eerder als een kleine reality check: je tijd is kostbaar, dus geef ’m niet zomaar weg aan alles wat om aandacht schreeuwt.

Lees ook: Om déze redenen is Gen Z de meest perfectionistische generatie ooit